ତାଲିବାନ କଣ ଅଟେ? ସଂଗଠନ କିପରି ତିଆରି ହେଲା?

୧୯୯୦ ମସିହା ପୂର୍ବରୁ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଉପରେ ସୋଭିଏତ ସୈ-ନ୍ୟ କିମ୍ବା ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟର ରୁଷର ପ୍ର-ଭାବ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଏହି ଦେଶର ସୈ-ନ୍ୟସାମନ୍ତ ପଳାଇବା ପରେ ତାଲିବାନ ଉତ୍ତର ପାକିସ୍ଥାନରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା। Pashto ଭାଷାରେ ତାଲିବାନର ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ‘ଛାତ୍ର’। ଏହି ‘ଛାତ୍ର’ର ଅର୍ଥ ବିଶେଷ ଭାବରେ ହେଉଛି କଟ୍ଟର ଇସଲାମିକ ବର୍ଗ। ଏମାନେ ଇସଲାମିକ ଧର୍ମର ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। କୁହାଯାଏକି ସୁନ୍ନି ଇସଲାମର ପଣ୍ଡିତମାନେ ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନର ସହାୟତାରେ ପାକିସ୍ତାନରେ ସେମାନଙ୍କର ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କରିଥାନ୍ତି। ତାଲିବାନ ଉପରେ ‘ଦେଓବନ୍ଦି’ ବିଚା-ରଧା-ରାର ପ୍ର-ଭାବ ରହିଛି। ଏହି ତାଲିବାନ ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ସାଉଦି ଆରବରୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଆସୁଥିଲା ବୋଲି ଜଣା ପଡିଛି। ତେଣୁ ତାଲିବାନ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ପଛରେ ପାକିସ୍ତାନ ଓ ସାଉଦି ଆରବର ହାତ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସଂଗଠନ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଦିନଠାରୁ ତାଲିବାନ ଘୋଷଣା କରିଥିଲାଯେ ଇସଲାମିକ ଅଞ୍ଚଳରୁ ବିଧର୍ମୀ ଶାସନକୁ ହଟାଯାଉ। ଶରିଆ ଆ-ଇନ ଏବଂ ଏକ ଇସଲାମିକ ରାଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ତାଲିବାନ ମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା। ଆରମ୍ଭରୁ ଏମାନେ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ଅ-ତ୍ୟାଚା-ର କରି ନିଜେ ନିଜେ ସନ୍ତୁ-ଷ୍ଟ ହେଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳେ ଲୋକେ ହଠାତ ପ୍ର-ତିକ୍ରି-ୟାଶୀଳ ହୋଇନଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତାଲିବାନ ଏତେ ମାତ୍ରାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯାଇଥିଲାଯେ ତାଙ୍କଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆଶା ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଆଉ କେଉଁଭଳି ମୁ-କ୍ତି ପାଇବେ ସେ ବିଷୟରେ ତ୍ରା-ହି ତ୍ରା-ହି ଡାକୁଥିଲେ।

ରୁଷ-ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଶୀତଳ ଯୁ-ଦ୍ଧରୁ ତାଲିବାନ ତିଆରି ହେଲା!:-

ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ରୁଷର ପ୍ରଭାବକୁ ଶେ-ଷ କରିବା ପାଇଁ ତାଲିବାନକୁ ଆମେରିକା ସମର୍ଥନ କରିଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ୧୯୯୮ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ତାଲିବାନ ଆଫଗାନିସ୍ତାନର ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତି-ଶତକୁ ନିୟ-ନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିଥିଲା। ହେଲେ ୯/୧୧ର ଟୁଇନ ଟାୱାର ଧ୍ୱଂ-ସ ଘ-ଟଣା ପରେ ଆମେରିକାର ତାଲିବାନ ପ୍ରତି ଥିବା ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଗଲା। ଏହି ଆକ୍ର-ମଣ ପଛରେ ଅଲକାଏଦା ଓ ଲାଡେନ ଥିଲେ। ପରେ ଆମେରିକା ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲାକି ଏମାନଙ୍କୁ ତାଲିବାନ ସୁ-ର-କ୍ଷା ଯୋଗାଇଥିଲା।

ଏହାପରେ ଆମେରିକା ତାଲିବାନଙ୍କ ବି-ରୋ-ଧରେ ଯୁ-ଦ୍ଧ କରି ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ତାଲିବାନକୁ କ୍ଷମତାରୁ ହଟାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ କାବୁଲ-କାନ୍ଦାହାର ଭଳି ବଡ଼ ସହରରେ ଏବଂ ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ତାଲିବାନକୁ ଆମେରିକା ଏବଂ ନାଟୋ ହଟାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇପାରି ନଥିଲା। ବିଶେଷ ଭାବରେ ପାକିସ୍ତାନ ସୀମାରେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ତାଲିବାନକୁ ପାକିସ୍ତାନ ସମର୍ଥନ କରିବାରୁ ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ସକ୍ରିୟ ହୋଇ ରହିଥିଲା। ତେଣୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେରିକା ନିଜ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟା-ହାର କରିବ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିବା ପରଠାରୁ ତାଲିବାନ ପୁଣିଥରେ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଆମେରିକାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ-ନା ଯିବାପାଇଁ ୩ ସପ୍ତାହ ବାକି ଥିବା ବେଳେ ତାଲିବାନ ଆଫଗାନିସ୍ତାନକୁ ନିଜ ଦା-ଖ-ଲକୁ ନେଇଛି।

୨୦ ବର୍ଷ ପରେ ତାଲିବାନ କିପରି ଭାବରେ ଏତେମାତ୍ରାରେ ଶ-କ୍ତିଶା-ଳୀ ହୋଇପାରିଲା?

୨୦୦୧ ମସିହାରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ନାଟୋର ମିଳିତ ଭାବରେ ଲଢ଼େଇରେ ତାଲିବାନକୁ କେବଳ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଠେଲି ଦେଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ନାଟୋ ବେସ ଉପରେ ତାଲିବାନ ଆକ୍ର-ମଣ କରିଲା। ଆଉ ସେବେଠାରୁ ୨୦୦୧ ମସିହା ପରେ ସୁପ୍ତ ହୋଇ ରହିଥିବା ତାଲିବାନ ପୁଣି ଥରେ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଲା। ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ତାଲିବାନ ଆଫଗାନିସ୍ତାନର କୁଣ୍ଡୁଜ ନାମକ ଏକ ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦାଖଲ କରି ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନର ସିଗନାଲ ଦେଇଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେରିକା ସୈ-ନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟା-ହାର କରିବ ବୋଲି ଏପ୍ରିଲରେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲା। ଅର୍ଥାତ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ପ୍ରତି ଆମେରିକାର ଆଗ୍ରହ ଧୀରେ ଧୀରେ କମିଗଲା। ଯାହାକୁ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ପର୍ଯ୍ଯନ୍ତ ସୁଯୋଗକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି ସୁପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ତାଲିବାନ ନିରୀ-କ୍ଷଣ କରୁଥିଲା।

ଏହାପରେ ପାକିସ୍ତାନର ଆତ-ଙ୍କବା-ଦୀ ସଂଗଠନ ଓ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେ-ନା ଏବଂ ଆଇଏସଆଇ ଗୁ-ପ୍ତଚ-ର ତାଲିବାନକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସହାୟତା ଯୋଗାଇଥିଲା। ଦୁଇ ଦେଶର ସୀମାରେ ପାକିସ୍ତାନର ସୈ-ନ୍ୟମାନେ ତାଲିବାନ ସହିତ ଯିବା ଆସିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଥିଲେ। ଏହି କାରଣ ପାଇଁ ଆଫଗାନିସ୍ତାନରୁ ଯାଇ ଓମାନରେ ଥିବା ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଅଶରଫ ଘନି ଗୋଟିଏ ବୈଠକରେ ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷିଥିଲେ। ତାଲିବାନକୁ ପାକିସ୍ତାନ ସେ-ନାଙ୍କର ସମର୍ଥନ କରି ଶାନ୍ତି ଭା-ଙ୍ଗିବାକୁ ପାକିସ୍ତାନ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। କିନ୍ତୁ ଯାହାକୁ ଇମ୍ରାନ ଖାନ ଖାରଜ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ତାଲିବାନ କ୍ଷମତା ଦାଖଲ ହେବା ପରେ ପାକିସ୍ତାନର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖୁସିର ମାହୋଲ ଦେଖାଯାଇଛି।

୨୦୨୦ ମସିହାରେ ଆମେରିକାର ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ସରକାର ସ୍ଥିର କରିଥିଲେକି ଆମେରିକା ସେନା ଆଫଗାନିସ୍ତାନରୁ ପ୍ର-ତ୍ୟାହା-ର କରିବ। କିନ୍ତୁ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ତାଲିବାନ ସହିତ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଥିଲା। କାତାର ରାଜଧାନୀ ଦୋହାରେ ଆମେରିକା ଏ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ତାଲିବାନ ଏବଂ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ସହିତ ମିଶି ଏକ ପ୍ରକାର ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତିର ବୈଠକ କରିଥିଲା। ଏ ନେଇ ଦୋହାରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଥର ବୈଠକ ହୋଇଥିଲା। ଗୋଟିଏ ପଟେ ତାଲିବାନ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ପାଇଁ ରାସ୍ତାକୁ ଆପଣେଇଥିଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପଟେ ବଡ଼ ବଡ ସହର ଏବଂ ସାମରିକ ବେସ ଉପରେ ଆ-କ୍ରମ-ଣ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନିଜ ଦା-ଖଲ କରିବା ରଣନୀତି ନେଇ ତାଲିବାନ କାମ ଆରମ୍ଭ କରି ଦେଇଥିଲା।

ଏହାରି ମଧ୍ୟରେ ଆମେରିକାର କ୍ଷମତାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥିଲା। ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜୋ ବାଇଡେନ ହୋଇଥିଲେ। ୨୦୨୧ମସିହା ଏପ୍ରିଲ ମାସରେ ବାଇଡେନ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେଯେ ଆମେରିକାରୁ ସୈ-ନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ର-ତ୍ୟାହା-ର କରାଯିବ। ଏହାପରେ ତାଲିବାନ ନିକଟରେ ଥିବା ୯୦ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ଯୁ-ଦ୍ଧ ବିମାନ ବିଭିନ୍ନ ସହରର ମୁହାଁ ହୋଇଥିଲେ। ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ନିକଟରେ ୩ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ସେନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଲିବାନର ଆକ୍ର-ମଣ ଭ-ଙ୍ଗୀକୁ ଦେଖି ଆଫଗାନିସ୍ତାନର ସେନା ଆ-ତ୍ମସ-ମର୍ପଣ କରିବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ତାଲିବାନ ଆଫଗାନିସ୍ତାନକୁ ଦା-ଖଲ କରିବା ପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଅଶରଫ ଘନି, ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ସହଯୋଗୀ, କମାଣ୍ଡର ଅବଦୁଲ ରସିଦ ଦୋସ୍ତୁମ ଏବଂ ଅନେକ ଯୋ-ଦ୍ଧା ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶକୁ ଚାଲିଯାଇଥିବାର ସୂଚନା ମିଳିଛି। ପ୍ରଥମେ ଅସରଫ ତାଜିକିସ୍ତାନକୁ ଯାଇଛନ୍ତି କୁହାଯାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟର ସଦ୍ୟ ରି-ପୋ-ର୍ଟ ଅନୁସାରେ ଅସରଫ ଘନି ଓମାନ ଯାଇଛନ୍ତି। ଏହାପରେ ଆମେରିକାକୁ ସେ ସେଠାରୁ ପଳା-ଇଯିବେ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *